December. De maand waarin we ineens allemaal tijd, inspiratie en servies voor twaalf zouden moeten hebben. Waarin verlanglijstjes langer zijn dan het geduld van een vierjarige bij het kerstdiner. Waarin iedereen roept dat het “dit jaar wat rustiger mag”
en vervolgens eindigt met een overvolle agenda, een gourmetstel in de gangkast en een bak vega-stoof waar niemand van durft te eten.
Hoe brengen we de feestdagen door? Met wie? Wat komt er op tafel? En: wat proberen we op Instagram mooier te laten lijken dan het in werkelijkheid is?
We namen een kijkje bij zes heel verschillende huishoudens. Van een minimalistisch stel tot overbelaste ouders, van solo-kerst tot chaos met open deuren. Eén ding hebben ze gemeen: iedereen probeert er iets van te maken. Soms met succes, soms met een rol aluminiumfolie als laatste redding.
1. De (klimaat)bewuste decembervierders
Locatie: Amsterdam-Oost
Mood: Minimalistisch hygge met een morele boodschap
Bij Anne en Yara is de boom van gerecycled karton, de lichtjes (van de buren geleend) draaien op zonne-energie, de kaarsen zijn van sojawas en het kerstdiner is een vijfgangen veganistische proeverij uit het kookboek van Ottolenghi’s obscure nichtje. Er wordt geoordeeld over foie gras op Instagram, en de kerstkaart is vervangen door een link naar een donatiepagina voor het WNF. Cadeaus? Alleen tweedehands of ‘ervaringsgericht’ (zoals een cursus communiceren met paarden in Drenthe). Ze kopen liever niets nieuws (behalve een duurzame wijn uit Slovenië) en wisselen cadeaus in voor tijd met vrienden. Het klinkt misschien streng, maar het is vooral gezellig: knus licht, goed eten, en niemand die op tweede kerstdag verplicht bij een schoonfamilie zit.
Quote: “Wij doen niet aan consumeren met kerst. Tenzij de chocolade van Tony’s is.”
2. Het gezin met kinderen en een overvolle-agenda
Locatie: Hoofddorp
Mood: Survival mode met glitters in het haar en stress in de ogen
De kerstboom staat sinds 6 december. Inclusief een ornament dat ooit een koekje was, nu een schimmelcultuur. Sinterklaas is net vertrokken en de moeder (Lisa, 39, denkt overdag in KPI’s, ’s avonds in kerstkransjes en weet van beide net iets te veel) zit alweer in Excel om de gourmet-logistiek te plannen. Ze heeft drie verschillende kinderkerstvieringen, vijf surprises en twaalf last-minute bestellingen bij Bol achter de rug. Vader doet mee vanaf de bank. De hond heeft inmiddels een glitterdiadeem opgegeten.
Quote: “Volgend jaar doen we echt minder. Maar nu eerst de kerstmusical van groep 3.”
3. De empty-nesters met hervonden kerstambitie
Locatie: Bergen
Mood: Culinaire wraak op jarenlange chaos
Na jaren van kerstdrukte met aangebrande rollades, kapot servies en ruzie over Monopoly, doen Jan (63) en Marianne (61) het nu precies zoals ze willen. Ze hebben het huis versierd in crème, goud en linnen. Er is wild besteld bij een slager die “nog echt weet waar z’n hert vandaan komt”, en de kleinkinderen komen in shifts zodat ze niet het tafellinnen ruïneren.
Marianne heeft het hele dessertbuffet “gewoon even uitgeprobeerd” op een dinsdagavond. Ze missen de chaos soms wel, maar vinden het ook fijn om een keer niet alleen maar voor anderen te zorgen.
Quote: “Nee hoor, wij vinden het helemaal niet erg als jullie iets meenemen. Maar dan wél iets op niveau want we hebben een reputatie hoog te houden .”
4. De student met een IKEA-tafel en veel vrienden
Locatie: Utrecht
Mood: Kerst = krat bier en een Lidl-stol
Mees (21) woont in een studentenhuis waar de verwarming altijd nét niet werkt en de koelkast altijd vol ligt met “niet jouw hummus”. De boom is een vetplant met lampjes. Er is één pan. Toch komen er acht mensen eten. Kerst wordt gevierd op 23 december “omdat iedereen daarna naar hun ouders gaat”. Iedereen neemt iets mee: pasta, chips, wijn, hummus, diepvriespizza, en iemand heeft ‘een kaasplank’ beloofd (lees: een half brie-wiel van de Plus).
Na het eten wordt er Fortnite gespeeld tot 03:00 en iemand huilend op de gang eindigt. De volgende ochtend bestaat Mees z’n ontbijt uit het restant van een Lidl-stol en is de studentenkamer een soort crime scene met kruimels, een krat vol lege bierflesjes, verfrommeld cadeaupapier en plastic champagneglazen. Het is misschien rommelig, maar ook oprecht.
Quote: “Ja, het was een ongeregeld zooitje, maar wél gezellig. En niemand kreeg voedselvergiftiging, dus dat is winst.”
5. De Alleenkerst-professional
Locatie: Leeuwarden
Mood: Stil, zelfvoorzienend, met selectieve sociale tolerantie
Joke (72) viert kerst graag rustig. Ze maakt een gehaktbal, aardappelen en een klein pannetje spruitjes voor zichzelf, zet klassieke muziek op en schenkt zichzelf een advocaatje in met precies de juiste hoeveelheid slagroom (veel). Met lichte melancholie denkt ze terug aan haar overleden man. Samen was toch wel gezelliger.
Eerste Kerstdag kijkt ze naar het kerstconcert van het Concertgebouworkest en becommentarieert zachtjes de kapsels van de musici.
Op tweede kerstdag komt de buurvrouw onverwacht langs met een stuk tulband – “te veel gebakken, haha!” – en blijft iets langer hangen dan gepland. Joke is vriendelijk, maar zodra ze vertrekt zucht ze opgelucht, zet de verwarming een graadje lager, nestelt zich onder een dekentje in haar favoriete stoel, pakt het tweede glaasje en kijkt naar de herhaling van de “All You Need is Love”-kerstspecial. Rust is ook een traditie.
Quote: “Alleen zijn met kerst is pas erg als je mensen moet binnenlaten.”
6. De ‘iedereen is welkom’ familie Benali
Locatie: Rotterdam
Mood: Iedereen is welkom, behalve foute kersttruien
Bij de familie Benali is kerst geen vastomlijnd ritueel, maar wél een feestje. Couscous naast bloemkool, kip uit de tajine én friet. Opa op de bank, kinderen onder de tafel, moeder regelt de planning als een pro. Tantes brengen dampende schalen binnen, iemand vergeet de cola maar niemand is boos. Wie geen honger zegt te hebben krijgt toch een bord in z’n handen gedrukt. En wie onverwacht aanbelt, krijgt gewoon een stoel bijgeschoven.
Quote: “Als je binnenkomt, krijg je eten. Of een taak. Soms allebei.”
De grote gemene deler
Sommige huizen ruiken naar wildstoof, andere naar kaarsvet en afhaalpizza. Soms zit je met z’n achten aan tafel, soms met jezelf en een toetje. Of je feestdagen viert met een boom of juist met een bolus op de bank: het zijn intense weken. Vol verwachtingen, tradities, chaos, gourmetten en een op de loer liggende glühwein-overload. Maar ergens, tussen de logistiek en de lampjes, zit ook iets zachts: een beetje licht, een beetje rust, een beetje samen. En een goed excuus om even niet naar je inbox te kijken.
Benieuwd hoe de rest van Nederland de feestdagen viert?
Van wie er nog echt kerstkaarten stuurt tot hoeveel mensen gourmetten dit jaar overslaan? Onze Feestdagenmonitor 2024/25 laat zien waar kansen liggen voor merken, retailers en marketeers: trends in gedrag, uitgaven, plannen en verwachtingen.
Vind een aantal rapporten terug in onze webshop of neem voor meer informatie contact op met het onderzoeksteam.
En, een ander belangrijk thema: Hoe gaan we om met de feestdagen en inclusiviteit? Daar namen we met onze D&I onderzoeksexpert een podcast over op. Je luistert ‘m hier of bekijkt ‘m hier.
Dank je wel dat je er weer bij was.
Of je nu kerst viert met vijf gangen of met een opwarmmaaltijd, in een vol huis of alleen met een bord stamppot: december ziet er voor iedereen anders uit. Maar de chaos, tradities en kleine momenten van licht zijn vaak verrassend universeel.
➡️ Stuur deze editie gerust door naar iemand die je wat luchtig leesvoer gunt in december
➡️ Of meld je aan (als je dat nog niet had gedaan): inzichtelijk.substack.com
Maak er mooie dagen van en tot de volgende keer!
– Team Inzichtelijk